แด่เรื่องราวที่ถูกมองข้าม บนทางเลี่ยงของกำแพงทุน ถอดบทเรียนบทเรียนสร้างสรรค์จากผู้จัด SMART: Smartphone Film Festival
“ภาพยนตร์เรื่องนี้ถ่ายด้วยกล้องจากสมาร์ตโฟนทั้งเรื่อง”
ข้อความข้างต้นอาจไม่ใช่เรื่องน่าตื่นเต้นแล้วในปัจจุบัน แต่หากย้อนกลับไป 10 กว่าปีก่อน ประโยคนี้คงจะเรียกได้เพียงอาการส่ายหัวจากคนในวงการ
ด้วยเหตุผลนี้ ภาพยนตร์ที่ถ่ายทำด้วยกล้องสมาร์ตโฟนจึงถ่ายทอดเรื่องราวที่อุตสาหกรรมมักมองข้าม โดย Tangerine (Sean Baker, 2015) ถือเป็นภาพยนตร์เรื่องแรก ๆ ที่ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางมากที่สุดเรื่องแรกจากการใช้สมาร์ตโฟน (iPhone 5s) ถ่ายทำตลอดทั้งเรื่อง ความสำเร็จของ Tangerine ส่งผลให้อุตสาหกรรมภาพยนตร์หันกลับมาเห็นศักยภาพที่แท้จริงของกล้องมือถือ
หนึ่งในบรรดาผู้ได้รับแรงบันดาลใจจากความสำเร็จของฌอน เบเกอร์ ก็คือ “วิคตอเรีย เมเปิ้ลเบ็ค” (Victoria Mapplebeck)
"ตอนที่ Motherboard (Victoria Mappleback, 2024) ภาพยนตร์สารคดีขนาดยาวของฉันออกฉาย ฉันก็อยู่ในช่วงปลายวัย 50 แล้ว ฉันใช้เวลาถ่ายทำสารคดีเรื่องนี้ยาวนานกว่า 20 ปี ผ่านโทรศัพท์มือถือถึง 5 ยุคสมัย เพื่อบันทึกทั้งความเจ็บปวด ความสุข และเรื่องตลกขบขันของการเลี้ยงดู 'จิม' ลูกชายของฉันเพียงลำพัง” วิคตอเรียกล่าว
ก่อนหน้านี้ วิคตอเรียใช้เวลาอยู่หลายปีในการตระเวนขอทุนสนับสนุนภาพยนตร์ แต่ก็ไม่เป็นผล เธอเล่าว่า "ภาพยนตร์ที่เปลี่ยนทุกอย่างสำหรับฉันคือเรื่อง Tangerine ซึ่งเป็นที่เลื่องลือกันว่าถ่ายทำด้วย iPhone 5s ทั้งเรื่อง พลังงานและความสดใหม่ฉับไวของหนังเรื่องนั้นทำให้ฉันทึ่งจนอ้าปากค้าง”
"และนั่นคือจุดเริ่มต้นบนเส้นทางคนทำหนังแบบ DIY ของฉัน ฉันอยากทำภาพยนตร์สักเรื่องที่เล่าถึงการเป็นพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวในทุกแง่มุม ทั้งความยุ่งเหยิงวุ่นวาย ช่วงเวลาที่สุขที่สุด และช่วงเวลาที่ดิ่งที่สุด ฉันเริ่มถ่ายทำด้วยสมาร์ตโฟนเกือบจะทุก ๆ วัน เป็นเวลายาวนานร่วมสองทศวรรษ"
Photo Credit : https://unsplash.com/photos/multiple-cameras-recording-a-persons-actions-00VNBGfoSqM
ทำความรู้จัก SMART: Smartphone Film Festival
ตลอด 15 ปีที่ผ่านมา ในฐานะคนทำหนังและอาจารย์ด้านดิจิทัลอาร์ต วิคตอเรียได้เห็นภาพยนตร์สั้นและภาพยนตร์ขนาดยาวที่สร้างสรรค์ขึ้นด้วยสมาร์ตโฟนได้อย่างยอดเยี่ยมเกินธรรมดาหลายต่อหลายเรื่อง ซึ่งผลงานส่วนใหญ่สร้างขึ้นโดยคนทำหนังรุ่นใหม่ที่เพิ่งเริ่มต้นอาชีพ ซึ่งหากไม่มีสมาร์ตโฟนและทีมงานขนาดเล็ก พวกเขาคงต้องดิ้นรนอย่างยากลำบากเพื่อเข้าถึงแหล่งทุนจากอุตสาหกรรมภาพยนตร์กระแสหลัก”
เพื่อช่วยเพิ่มพื้นที่การมองเห็นให้มากยิ่งขึ้น และเป็นการเฉลิมฉลองเรื่องราวที่อาจจะถูกมองข้ามในอุตสาหกรรม วิคตอเรียจึงร่วมคิวเรท (Curate) เทศกาล SMART: Smartphone Film Festival เทศกาลภาพยนตร์แบบวันเดียวจบ ณ โรงภาพยนตร์ Finsbury Park Picturehouse ที่จัดขึ้นเพื่อจัดแสดงและเฉลิมฉลองพลังสร้างสรรค์ของการทำหนังด้วยสมาร์ตโฟน โดยมีผลงานตั้งแต่ภาพยนตร์สั้นสไตล์ DIY ไร้งบประมาณ ไปจนถึงภาพยนตร์ขนาดยาวที่ได้รับเสียงชื่นชมในระดับสากล
หนึ่งในภาพยนตร์ที่ร่วมฉายคือผลงานเรื่อง Left-Handed Girl (Shih-Ching Tsou, 2025) ของ ซือ-ชิง โจว (Shih-Ching Tsou) ซึ่งร่วมเขียนบทและตัดต่อโดย ฌอน เบเกอร์ แม้ว่า ซือ-ชิง โจวจะไม่ใช่คนอื่นไกลของฌอน เพราะเธอร่วมอำนวยการสร้างภาพยนตร์กับฌอนมานานกว่า 25 ปี ทว่า Left-Handed Girl ถือเป็นภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกที่เธอลงมือกำกับและร่วมเขียนบทด้วยตัวเอง
สิ่งที่ดึงดูดใจซือ-ชิง ไม่ใช่แค่อิสระในการทำงาน แต่คือ "การเข้าถึงและความใกล้ชิด" ที่อุปกรณ์นี้มอบให้ ภาพยนตร์เรื่อง Left-Handed Girl สามารถถ่ายทอดมุมมองของเด็กออกมาได้อย่างงดงาม ซึ่งเธอเชื่อว่าเป็นผลมาจากความคล่องตัวของสมาร์ตโฟน
“iPhone สามารถบันทึกภาพได้ในระบบเดียวกับกล้องระดับมืออาชีพ แต่มันมีขนาดเล็กมาก และเคลื่อนย้ายสะดวกสุด ๆ มันเลยทำให้เราเข้าใกล้ตัวละครเด็กคนนี้ได้มาก และสามารถถ่ายทำในระดับสายตาเดียวกับเธอได้พอดี”
สำหรับคนทำหนังหลายคนที่นำภาพยนตร์สั้นมาจัดแสดงในเทศกาล SMART และร่วมเป็นวิทยากรในการเสวนา ต่างก็เพิ่งเริ่มต้นในเส้นทางอาชีพนี้ คำแนะนำที่เธอมีให้พวกเขานั้นเรียบง่ายแต่ทรงพลัง นั่นคือ "จงเรียนรู้ทักษะให้มากกว่าหนึ่งอย่าง"
“คุณต้องสามารถเขียนเรื่องราวของคุณเอง ถ่ายทอดเรื่องราวของคุณเอง และทดลองตัดต่อมันด้วยตัวเอง ถ้าคุณมี 3 ทักษะพื้นฐานนี้ คุณก็ไม่จำเป็นต้องง้ออะไรอีกเลย”
Photo Credit : https://unsplash.com/photos/a-person-taking-a-picture-of-a-statue-with-a-cell-phone-qw96-SfomEk
วิคตอเรียทิ้งท้าย จริงอยู่ที่การทำหนังด้วยสมาร์ตโฟนอาจไม่ได้แก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ได้ทั้งหมด แต่มันได้เปิด “ทางเลี่ยง” ให้กับคนทำหนังอีกหลายชีวิต พร้อมมอบโอกาสในการสร้างสรรค์ผลงานที่อุตสาหกรรมกระแสหลักมักจะมองข้ามและปฏิเสธที่จะสนับสนุนอยู่บ่อยครั้ง
ที่มา: บทความ “Smartphones are helping filmmakers tell the stories the movie industry overlooks” โดย Victoria Mapplebeck
บทความ “Sean Baker Talks ‘Tangerine,’ and Making a Movie With an iPhone” โดย Mekado Murphy
บทความ “'From collection to connection': Reimagining museums” โดย Cristina Burack
เรื่อง: คณิศร สันติไชยกุล
TAGS: #Creative Economy Update