Research & Report

รายงานการศึกษาการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ 15 สาขา


สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) หรือ CEA ในฐานะหน่วยงานหลักซึ่งมีภารกิจสำคัญด้านการสนับสนุน ส่งเสริม และพัฒนาศักยภาพเศรษฐกิจสร้างสรรค์และปัจจัยสนับสนุน รวมทั้งการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ให้เป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุดใหม่ (New Engines of Growth) ในการยกระดับขีดความสามารถด้านการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประเทศ ผ่านการสนับสนุนนวัตกรรมและการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ รวมถึงการส่งเสริมให้เกิดการรวบรวมข้อมูล การพัฒนาแพลตฟอร์มในการจัดเก็บประมวลผลสถิติ องค์ความรู้ ตลอดจนเทคโนโลยีและนวัตกรรมต่าง ๆ เพื่อกระตุ้นการพัฒนาและยกระดับศักยภาพของบุคลากร (Capacity Building) รวมทั้งการพัฒนานิเวศของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ไทยอย่างเป็นระบบ ดังนั้น การพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ (Creative Industries) ในแต่ละสาขา ตามนิยามที่สำนักงานสภาคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กำหนดไว้จำนวน 4 กลุ่ม รวมทั้งหมด 12 สาขา เพื่อเตรียมความพร้อมและยกระดับขีดความสามารถด้านการแข่งขันให้มีศักยภาพเทียบเท่า หรือเป็นที่ยอมรับในระดับสากล จึงเป็นเป้าหมายสำคัญของ CEA 

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของการพัฒนาธุรกิจและผู้ประกอบการในภาพรวมของกลุ่มอุตสาหกรรมสร้างสรรค์แต่ละสาขา จำเป็นต้องมีการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลต่าง ๆ ที่มีจำนวนมากอย่างรอบคอบ เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องต่อสถานการณ์ โอกาส ข้อจำกัด และสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นของแต่ละธุรกิจ รวมทั้งประเด็นที่เกี่ยวข้องทั้งในทางตรงและทางอ้อม ซึ่งสอดคล้องกับภารกิจรับผิดชอบที่ CEA สามารถพิจารณาเสนอเป็นนโยบาย เพื่อถ่ายทอดสู่แผนงานปฏิบัติที่เหมาะสม และตอบสนองต่อความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย ที่จะก่อให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด

ด้วยเหตุผลดังกล่าว CEA จึงจัดทำรายงานการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์รายสาขา โดยการศึกษาและพัฒนาระบบโครงสร้างฐานข้อมูล เพื่อวิเคราะห์ศักยภาพและแนวทางการพัฒนาส่งเสริมขีดความสามารถของผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์รายสาขา ตลอดทั้งแนวทางการส่งเสริมผู้ประกอบการและเครือข่ายอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ใน Ecosystem ของระบบโซ่คุณค่า (Value-Chain) อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ เพื่อนำเสนอเป็นนโยบาย แผนยุทธศาสตร์ และแผนปฏิบัติการเชิงรูปธรรมที่นำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อภาคธุรกิจและผู้ประกอบการได้จริง สอดรับกับทิศทางนโยบายของรัฐบาล ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับปัจจุบัน และฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 - 2570) ต่อไป โดยอาศัยความร่วมมือทั้งจากภาครัฐ สถาบันการศึกษา รวมถึงสมาคม สมาพันธ์ ภาคีเครือข่าย และกลุ่มตัวแทนภาคเอกชนในระดับต่าง ๆ ทั้งขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ ที่ประกอบรวมในนิเวศของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์นั้น ๆ เพื่อรวบรวมข้อมูล พร้อมสะท้อนประเด็นปัญหา ข้อจำกัด และสิ่งที่อุตสาหกรรมต้องการได้รับความสนใจ รวมทั้งการช่วยเหลืออย่างตรงจุดจากภาครัฐ ตั้งแต่ความร่วมมือ และสนับสนุนเพื่อแก้ปัญหาเบื้องต้น รวมถึงการผลักดันนโยบายที่จำเป็นในระดับโครงสร้างพื้นฐาน โดยมี CEA เป็นกลไกขับเคลื่อนสำคัญในการเชื่อมโยงประเด็นความต้องการดังกล่าว สู่แนวทางการตอบสนองความต้องการที่เหมาะสม และการส่งเสริมให้เกิดความเข้มแข็งของกลุ่มอุตสาหกรรมสร้างสรรค์แต่ละสาขาของประเทศ 

การดำเนินการจัดทำรายงานการศึกษาการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ จำนวน 15 สาขา ดังกล่าวนี้ CEA ได้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2562 - 2565 โดยศึกษาวิจัยข้อมูลของนิเวศอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ตลอดโซ่คุณค่า (Value Chain) และรวบรวมเส้นทางการเชื่อมโยงข้อมูล (Mapping Data) ต่าง ๆ ในนิเวศของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ เพื่อพัฒนาสู่การจัดทำฐานข้อมูลที่มีประสิทธิภาพ และจัดทำรายงานการศึกษาการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์รายสาขา จำนวน 5 กลุ่ม รวม 15 สาขา ประกอบด้วย 

1. กลุ่มรากฐานทางวัฒนธรรมสร้างสรรค์ (Creative Originals) 

กลุ่มอุตสาหกรรมที่ใช้ความคิดสร้างสรรค์ บนรากฐานทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น 

2. กลุ่มคอนเทนต์และสื่อสร้างสรรค์ (Creative Content/ Media) 

การนำความคิดสร้างสรรค์มาผลิตคอนเทนต์หรือสื่อ 

3. กลุ่มบริการสร้างสรรค์ (Creative Services)

กลุ่มอุตสาหกรรมที่ให้บริการด้านความคิดสร้างสรรค์ 

  • การโฆษณา (Advertising)
  • การออกแบบ (Design)
  • สถาปัตยกรรม (Architecture) 

(หมายเหตุ: อยู่ในระหว่างการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2565) 

4. กลุ่มสินค้าสร้างสรรค์ (Creative Goods/ Products) 

การนำความคิดสร้างสรรค์มาพัฒนาสินค้า 

  • แฟชั่น (Fashion) 

(หมายเหตุ: อยู่ในระหว่างการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2565) 

5. กลุ่มอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง (Related Industries) 

กลุ่มอุตสาหกรรมที่นำความคิดสร้างสรรค์และวัฒนธรรมมาใช้เป็นส่วนหนึ่งในการดำเนินธุรกิจ 

  • อาหารไทย (Food)
  • แพทย์แผนไทย (Traditional Medicine)
  • การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม (Cultural Tourism)

(หมายเหตุ: กำหนดดำเนินงานในปีงบประมาณ 2566) 

ปัจจุบัน การจัดทำรายงานการศึกษาการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ดำเนินการแล้วเสร็จรวม 8 สาขา ได้แก่ กลุ่มรากฐานทางวัฒนธรรมสร้างสรรค์ (Creative Originals) จำนวน 4 สาขา และกลุ่มคอนเทนต์และสื่อสร้างสรรค์ (Creative Content/ Media) จำนวน 4 สาขา ส่วนแผนฯ ที่เหลืออีก 7 สาขา ได้แก่ กลุ่มบริการสร้างสรรค์ (Creative Services) จำนวน 3 สาขา กลุ่มสินค้าสร้างสรรค์ (Creative Goods/ Products) จำนวน 1 สาขา จะแล้วเสร็จในไตรมาสที่ 4 ของปีงบประมาณ 2565 สำหรับกลุ่มอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง (Related Industries) จำนวน 3 สาขา คาดว่าจะแล้วเสร็จในปีงบประมาณ 2566

CEA หวังเป็นอย่างยิ่งว่ารายงานการศึกษาการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ทั้ง 15 สาขา ซึ่งผ่านการศึกษา วิเคราะห์ และรวบรวมข้อมูลสถานะอุตสาหกรรม พร้อมข้อเสนอแนะแนวทางการพัฒนาสู่การยกระดับอุตสาหกรรมสร้างสรรค์สาขาต่าง ๆ จะเป็นประโยชน์ต่อผู้กำหนดนโยบาย ผู้ประกอบการ และผู้ที่ทำงานในแวดวงสร้างสรรค์ ในการนำรายงานฯ ไปประยุกต์ใช้ และพัฒนาต่อยอดธุรกิจ การผลิตสินค้าและบริการ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจหรือคุณค่าทางสังคม รวมทั้งส่งเสริมให้เกิดการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันแก่ธุรกิจ เพื่อเป็นกลไกสำคัญให้เกิดการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศต่อไป